De Romantiek in het noorden

Wat is Romantiek?

 

Onlangs zag ik in het Groninger Museum de tentoonstelling “De Romantiek in het noorden”. In een van de eerste zalen hangt een citaat van Baudelaire uit 1846: “De romantische kunstenaar is niet op zoek naar een klassieke vorm van schoonheid, maar hij neemt vooral zijn eigen ervaring als uitgangspunt en probeert deze over te brengen op de beschouwer.” 

Zo bekeken kun je mijn hele blog romantisch noemen! Er is nog wel wat meer over te zeggen. De catalogus bij de tentoonstelling doet dat ook. Het zou onzin zijn om daaruit te gaan overschrijven.

Daarom hier “een poging om mijn kijkervaring op jullie over te brengen”; om in stijl te blijven.

 

Het landschap

Met het noorden wordt bedoeld: Duitsland, Scandinavië, Engeland en Nederland. Veel schilderijen gaan over het landschap. Vooral de enorm grote doeken maakten indruk op me. Niet alleen van liefelijke natuur, maar vooral ook woeste, onherbergzame streken. Imposante berglandschappen, watervallen, ruwe zeeën. Als er al mensen op staan, dan zijn dat kleine figuurtjes, die bedoeld lijken als illustratie van hun nietigheid ten opzichte van de natuur. Bijvoorbeeld een man in een enorm rotslandschap van de Duitser Friedrich. Van de Engelse schilder Turner werd verteld dat hij zich eens vast liet binden aan de mast van een schip om een storm op zee mee te maken. Toch hangen er van Turner geen zeeschilderijen, maar landschappen.

Noorse natuur

Johan Christian Dahl zag ik jaren geleden voor het eerst in een museum in Bergen (Noorwegen). In een apart kabinet hingen schilderijen van hem met wolkenluchten. De ene lucht na de andere, soms met water eronder. Ik had nog nooit van Dahl gehoord, maar die wolkenluchten bleven me bij. In Groningen hangen berglandschappen van hem met zicht op de fjord, waarbij het licht dan precies de weide met koeien laat oplichten.

Noorse helden

De Romantiek is ook de periode van opkomend nationalisme. Noorwegen was eeuwenlang een Deense provincie. Omstreeks 1814 ging het land over naar Zweden. Toen de Noren probeerden onafhankelijk te worden, werd dit door de Zweden hard neergeslagen. De Noorse eigenheid hield men in herinnering door de oude heldenverhalen. Op veel schilderijen zie je verwijzingen naar sagen of naar de Vikingtijd. Zie bijvoorbeeld het schilderij van Knud Baade dat op de catalogus staat. (“Scene uit de tijd van de Noorse saga’s”). Dat roept het beeld op van een volk met een heldhaftig verleden, bij mij dan toch.

Verwijzingen naar de dood

De dood komt op veel schilderijen voor. Dat is niet zo vreemd, de dood speelde een grote rol in het dagelijks leven: mensen stierven jong door cholera, infectieziekten, tuberculose, maar ook schipbreuken kwam nogal eens voor. Daar zijn ook voorbeelden van te zien. Er hangt een schilderij van een begrafenisstoet in een landschap met een verdorde eik en boeren met zeis. Op het bordje ernaast staat dat de schilder (de Nederlander Dubourcq) na het voltooien van dit werk levensverzekeringen is gaan verkopen. Kijk dat zet mijn fantasie meteen aan het werk. Hoezo? Brachten zijn doeken niks op? Kon hij de dood goed aan de man brengen?

Schilderachtige vrijheid en precisiewerk

Van Constable wordt gezegd dat hij precies schilderde wat er was. De ezel bij het hekje, de poes in de tuin, je kunt ervan uitgaan dat hij ze ook zo heeft gezien. Anderen zetten de werkelijkheid naar hun hand en lieten een brug weg of zetten een kerk op de rand van een fjord, waar hij nooit kan hebben gestaan.

Hollandse landschappen

Bij al die imposante natuurtaferelen vond ik de Nederlandse landschappen nogal tam. Het zijn kleinere schilderijen: landschappen van Koekoek, een sluisje van Weissenbruch, koeien in de wei van Roelofs. Klein maar fijn en mooi. Maar niet imposant. Ik schreef al eens over de Romantiek in Nederland; die toch wat minder groots en meeslepend was dan in ons omringende landen. (Romantiek op de Wildenborch)

Ook Romantiek

Als je gaat kijken, neem dan ook even de trap naar de volgende verdieping voor “Ook Romantiek”. Daar hangen o.a. twee “blacks” (zwart-wit foto’s) van Erwin Olaf, er staan witte strikjurken van Victor&Rolf. Er hangt een foto uit een serie van de Chinese fotograaf Chi Peng met de mysterieuze titel “Mood is never better than memory“. Ik werd nieuwsgierig naar de hele serie, die al eens te zien was in Groningen, maar die ik tot mijn spijt gemist heb.

Ook kun je er opgaan in landschappen van getoonde schilderijen bij het “artificial virtual reality landschapspanorama”. Persoonlijk werd ik er nogal duizelig van, maar er stonden ook mensen enorm van te genieten.

Groninger Museum: “De Romantiek in het noorden” te zien tot 6 mei 2018. “Ook Romantiek” is te zien tot 2 april 2018.

 

.

 

Advertenties

3 gedachten over “De Romantiek in het noorden

  1. Ja, ik vond het mooi. Vooral die hele grote doeken, alsof je er zo in kunt stappen. Maar je moet er wel van houden: landschappen. Ik lees misschien op jouw blog nog wel wat jij ervan vond.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.