Winter in de tuin

Terwijl ik met mijn hoofd nog in Spanje zat, brak ineens de winter uit. Gelukkig waren de dahlia´s al uit de grond. Verder laat ik zoveel mogelijk liggen, zodat de bodem bedekt blijft. De meeste plantenresten verteren toch wel en komen zo als organisch materiaal in de grond.

Wat er nog staat had deze week een mooi wit laagje. En ineens zie ik hoe mooi een spruitenplant is met zo´n suikerlaagje.

Het duurde maar even. Zodra het begon te regenen was het ook weer weg. Maar even was het sprookjesachtig mooi. Ik houd van dit heldere vriesweer.

De tuin is nog niet leeg….

Vanmorgen heb ik de eerste aardperen opgegraven. Vanavond maar eens aardperensoep maken. Iets wat voor mij bij de winter hoort.

Behalve de spruiten, staan er nog een paar kleine preitjes en er zitten nog wat pastinaken in de grond. Ik heb geen idee hoe groot die zijn. Het loof is niet erg groot, dus misschien is het in de grond ook niet veel. De grootste heb ik al op, geroosterd in de oven vind ik ze het lekkerst.

Terwijl ik dit schrijf is het heel ander weer geworden. De heldere vrieslucht is nu grijs bewolkt en het regent ongeveer de hele dag. Dat vraagt om wat kleur in huis.

Deze bos rozen helpt daar goed bij. En wat kaarsjes natuurlijk.

Voor iedereen die het nodig heeft, wat kleur in grijze dagen.

Mijn recept voor aardperensoep staat hier.

 

Andalusische herfstbloei

Ik was dus vanaf half november een week in Andalusië. Ik heb er prachtige gebouwen gezien De mezquita van Cordoba, prachtige betegelde paleizen; maar natuurlijk was ik ook benieuwd naar wat er nog er nog bloeit in november.

Allereerst natuurlijk de Bougainvillea, die bloeide nog overal, met paarse bloemen die iedereen wel kent. Eigenlijk zijn het geen bloemen, maar gekleurde bladeren om een onooglijk bloemetje heen. En dan de Canna´s  in verschillende kleuren. De  foto boven maakte ik in het Park Maria Louisa, in Sevilla.

In een tuin, ook in Sevilla, zag ik een muur geheel begroeid met Plumbago, ook wel mannentrouw genoemd, dat bij ons de winter niet overleeft. Tja. Maar het is wel een mooi blauw bloemetje.

 

 

 

 

 

 

Deze Strelitzia , met zijn mooie hanekammen, zag ik overal in Malaga, bij ons is het een kamerplant, daar waren het struiken.

Volgende keer iets over bomen.

 

Tuinieren is vooruitzien

De laatste bloemen
nog vasthoudend de zomer
in rijpe zaden.

Tuinieren is vooruitzien. Daarom ik ben alvast begonnen voor volgend jaar.

Stekken

Afgelopen week heb ik rozemarijn en verbena gestekt. Ik hoop dat het lukt want ik had geen speciale stekgrond meer in huis. En geen zin/tijd om helemaal naar het tuincentrum te fietsen om het te kopen. Ik had nog wel schelpzand. Dat heb ik toen maar door gewone potgrond heen gemengd.

Zaden

Overal in huis liggen zaden te drogen op schaaltjes en in bakjes. Ik heb zaad van viooltjes, pastinaak, rode melde, tithonia, klaprozen en Surinaamse spinazie. Als het gedroogd is, gaat het in zakjes om volgend jaar te zaaien. Sommige planten zaai ik t.z.t. binnen voor, andere gelijk in de volle grond. Het is zo leuk om uit zaad van je eigen planten weer nieuwe planten te kweken. Bovendien heb je altijd wel wat om uit te delen.

Bollen

Het is er nog wel vroeg voor, toch heb ik deze week al bollen geplant. Ik kreeg voor de vakantie bolletjes van boshyacinthen. Als de verwarming aangaat, drogen ze maar uit en daarom heb ik ze in de voortuin geplant.

Potten naar binnen

De kamerplanten die ’s zomers buiten staan gaan weer terug naar binnen. Het is buiten te nat en te koud voor ze geworden.

In de schuur heb ik plaats gemaakt voor de andere planten in potten die straks naar binnen moeten. Asclepias, alstroemeria, geraniums, rozemarijn, fuchsia, hibiscus. De meeste staan nu nog buiten. Maar het kan zomaar omslaan en dan moet ik wel direct plek hebben. Ik zet ze zoveel mogelijk in de schuur. Voorheen zette ik de meeste planten op de slaapkamers. Maar nu het voorjaar vaak al warm is, leggen ze daar op het einde toch het loodje.

Genieten van wat er (nog) is

De dahlia’s, tithonia’s en de aardperen staan nog steeds volop te bloeien. Ook de geraniums staan nog vol in kleur. De hulst in de voortuin zit stampvol bessen. Er is nog zoveel moois.

September in de tuin

Het is alweer september en hoewel ik het hardnekkig “nazomer” noem, begint dit weekend de herfst. Je kan het ook zien. Aan de bomen die langzaam beginnen te verkleuren, aan de eikeltjes en kastanjes die overal vallen en aan de spinnenwebben. ’s Morgens in de trein zie ik de slierten nevel boven de weilanden hangen. En ook in de tuin kan ik er niet meer omheen.

In de tuin is september altijd “de maand van de waarheid”. Alles wat nu nog geen vrucht draagt, gaat dat zeer waarschijnlijk ook niet meer doen. Daarvoor worden de dagen te kort en de nachten te koud. Langzaamaan kan ik de balans opmaken. Hoeveel tomaten zijn er gerijpt en worden nog rijp? De courgettes groeien nog maar heel langzaam, ook dat heeft te maken met de koudere nachten. Zo ook de paprikaplant, die een paar kleine paprika’s heeft.

De boontjes kan ik nu definitief als verloren beschouwen. Vorige maand hoopte ik nog op een opleving in september, maar ze bloeien niet meer. Een paar handjesvol heb ik er van kunnen oogsten. Ook de pompoenen vallen tegen. Ze vormden veel blad en bloemen, maar die zijn meestal niet uitgegroeid tot een pompoen. De veldsla die ik vorige maand heb gezaaid, is goed opgekomen, maar nog wat te klein om te eten.

De bieten staan er mooi bij, ze zijn iets minder groot dan vorig jaar. Maar dat is niet zo erg. Toen waren ze soms wel zo groot als een kleine voetbal. De pastinaak en de aardperen laat ik nog in de grond zitten. De aardperen staan nu vol gele bloemen. De prei is aan de kleine kant, maar ziet er goed uit. En ik zie toch zowaar wat spruitjes verschijnen.

De rode melde is uitgebloeid en zit vol zaad, dat ik er voor een groot deel heb afgehaald om te voorkomen dat mijn tuin er volgend jaar mee vol staat. Ook de Surinaamse spinazie kwam in het zaad, dat geoogst kon worden.

Er bloeien ook nog allerlei bloemen. Dahlia’s natuurlijk, sedum, Oost-Indische kers, dille en tithonia’s. Maar ook nog prikneusjes, afrikaantjes en goudsbloemen. Ik kan nog steeds tuinboeketjes op tafel zetten. Bijzonder is dat eigenlijk alles bij elkaar kleurt in de vaas. Ook combinaties waarvan je op voorhand zou denken “too much”. Ze kleuren de kamer net een graadje warmer.

 

Tuinen van Ierland

Toen ik vorig jaar bij “Gardeners’ World” een man springend op een trampoline bevlogen uitleg zag geven over zijn tuin, wist ik dat ik daar heen wilde. Die man was Jimi Blake en de tuin Huntingbrook Garden in Ierland (County Wicklow). Deze vakantie was ik er.

De tuin van Jimi Blake ligt op een heuvel. Even verderop is de lager gelegen tuin van zijn zus June. Vroeger woonden ze op een groot landgoed. Dat is deels verkocht. Ze hielden allebei een stuk van het landgoed om te wonen en een tuin aan te leggen. June had er eerst een kwekerij. Nu heeft ze een stylish B&B. Maar de hoofdrol is voor de tuin.

Jimi reist de wereld rond om nieuwe planten te ontdekken en in zijn tuin staan veel exotische planten. Uit Zuid-Afrika, Australië en Zuid-Amerika. “Kijk deze komt uit Mexico, deze uit Nieuw-Zeeland en deze van de Hessenhof in Ede.”

De plant links lijkt op een Abutillon, maar het is een Phymosia umbellata, daarnaast Dahlia Nightbutterfly. 

Natuurlijk wisselen ze planten uit, zodat je veel zelfde tegenkomt in beide tuinen. Toch zijn ze verschillend.

Huntingbrook Garden

De tuin van Jimi Blake ligt tegen een heuvel, met op de top zijn houten huis. Langs de paden naar boven zijn borders met vooral veel hoge planten en stevige kleurcontrasten. Bij June gaan de kleuren geleidelijker in elkaar over. Het is ook wat wilder dan in June’s tuin, maar mij spreekt het aan.

Achter het huis lopen paden naar een dal. Hoe verder naar beneden je loopt, hoe groener en wilder het wordt. De oude hond Doris loopt trouwhartig voorop. Zelf is Jimi dan alweer aan het werk, zelfs tijdens de korte rondleiding knipt hij met een snoeischaartje uitgebloeide bloemen weg. “Het is nu alleen nog deadheading”. 

De tuin van June Blake

De tuin van June is onderverdeeld in grote vierkanten met grindpaden ertussen. Van een afstand gezien is het één grote “kleurenwave”. Van rood en geel naar roze en lila naar blauw en paars. Van dichtbij is het een bloemenzee, de kleuren met elkaar verbonden door de vele grassoorten en grootbladige groene planten. Ik zie veel planten die ik niet ken en ik leer er weer een paar namen bij.

Als je om de vakken heen loopt ziet het er van elke kant weer anders uit. Wat een werk moet dit zijn! De meeste dahlia’s zijn gezaaid en het is bijzonder om te zien hoe groot ze dan worden. Het Ierse klimaat is door zijn prettige temperatuur en regelmatige afwisseling van zon en regen een ideaal tuinklimaat waardoor alles veel harder groeit. Veel planten die bij ons niet winterhard zijn, zijn het daar wel. De Persicaria’s steekt June elk jaar af. Niet omdat ze niet overwinteren, maar om te voorkomen dat ze te overheersend worden. In het voorjaar staan hier veel (tulpen)bollen.

De tuin van Helen Dillon

Helen Dillon is een dame van in de 80. Een paar jaar geleden vonden zij en haar man het tijd om kleiner te gaan wonen. Maar er kwam weer een tuin en die is nu alweer een plaatje. Het is een ommuurde tuin in een buitenwijk van Dublin. En hoewel ze een paar planten uit haar oude tuin heeft meegenomen is het meeste geplant en gezaaid in de afgelopen 2 jaar. En het is alweer een volgroeide tuin. Als dat geen Ierse toverkracht is!

Er staat werkelijk van alles en Helen deelt genereus stekken en zaadjes uit. Ze vertelt over de nieuwste aanwinst in Iers tuinenland: de Schleffera, een plant met enorm grote ingesneden bladeren.  Bij ons alleen als kamerplant maar in veel Ierse tuinen was hij te zien.

Wat je ook overal zag in borders in verschillende tuinen is de Agapanthus (Kaapse lelie). Die kun je ook in Nederlandse tuinen zien, maar dan in een pot en ’s winters  moeten ze naar binnen. Maar hier staan ze volop in de border en soms ook nog er naast, zomaar opgekomen in het grind naast een muurtje.

Zo kan ik nog wel even doorgaan, maar dan wordt dit een veel te lang verhaal. Nog eentje dan.

 

Hillside

Deze tuin in de buurt van Cork, is van een dame die ook al heel wat jaartjes tuiniert. Zoals je snapt ligt deze tuin tegen een heuvel. Aan de ene kant is het een beetje wilde boel met heel veel hortensiastruiken. Bij het huis zijn mooie borders. Ik raakte hier vooral erg enthousiast over de gemberplanten. Misschien wil ik die zelf ook wel eens proberen. Dan zal hij wel in een pot moeten staan, maar omdat je hem ’s winters afsnijdt, neemt hij minder plaats in.

Dus wie weet, een tuinmens heeft altijd wat te dromen.

Gemberplanten met ertussen de onvermijdelijke crocosmia’s.

In “The Irish Garden” van augustus 2019 staat een uitgebreid verhaal over de tuin van Helen Dillon.

In september verschijnt een boek van Jimi Blake: “A beautiful Obsession”.

Ik maakte een tuinreis met Garden Tours

 

 

 

Ierland, het groene eiland

Ierland, maar daar regent het toch altijd?

Ja, het regent veel in Ierland, maar het duurt nooit lang en dan schijnt de zon alweer. “Four seasons in a day“. En echt koud is het er niet. Het was vijf jaar geleden dat ik in Ierland was en ik was blij er weer te zijn.

Het is een land om van te houden, met aardige mensen, veel schapen en inderdaad weelderig groen. Groene heuvels, weilanden, bossen en ook met rotsige kusten. In de Wicklow Mountains bloeide de paarse heide. Ik zag veel mooie tuinen, die heel verschillend van karakter zijn. Sommige tuinen sluiten helemaal aan op het landschap. Zoals bijvoorbeeld

De tuin van Blarney Castle (County Cork)

De geschiedenis van dit kasteel gaat terug tot 1210, de toren die er nu staat is uit 1446. Het kasteel is allereerst beroemd vanwege de “Blarney Stone”, maar de tuinen zijn zeker de moeite waard.

De enthousiaste headgardener leidde ons al snel weg van de bloemenborders vooraan, die al mooi genoeg zijn, naar de interessantere en ruigere stukken verderop. Het lijkt alsof je in het bos loopt, groen, groener, groenst. Watervallen, smalle paadjes, uitgesleten trappen. En “onkruid”, want brandnetels zijn bijvoorbeeld goed voor vlinders.

Maar als je goed oplet dan zie je dat er wel degelijk getuinierd wordt op grote schaal. Bomen die gestut worden, exotische bomen en struiken uit Mexico en Zuid Afrika, een Himalayatuin die pas is aangelegd.

Er is een varentuin met boomvarens en een watertuin waar je komt via de “Wishing Steps“, waarbij je je maar net tussen de rotswanden door kunt wringen. Het zou een oude plaats zijn van de vroegere druïdes.

Ook dat hoort bij Ierland: plaatsen met een mystiek verhaal en je weet nooit zeker of men het ook echt gelooft. Laat men dingen achter bij de “Witches Stone” just for fun of omdat men denkt “je kan niet weten…. ”

 

Derreen Garden, Lauragh (County Kerry)

Deze tuin ligt pal aan de kust, wat verder naar het zuiden. De eerste indruk bedriegt: een theetuin met fleurige bloembakken. Maar daarachter begint het groene mysterie. Nergens heb ik me zo “down to earth” gevoeld als in deze tuin, ik had er de hele dag kunnen blijven. Hoewel deze woodland garden aangelegd is in 1870, lijkt hij eeuwen ouder, prehistorisch bijna. Dat komt vooral door de vele boomvarens (Dicksonia antarctica) die zo groot zijn dat ze een oerwoud lijken te vormen, sommige 150 jaar oud. Maar ook door alle soorten mossen, die  zorgen voor dat gevoel dat deze tuin al vele eeuwen heeft gezien.

De tuin heeft in totaal 12 km aan paden en ligt langs het water op een soort schiereiland. As je het pad langs het water neemt dan zie je van tijd tot tijd de oceaan. We kregen een gidsje met 35 bijzondere bomen en struiken die er te vinden zijn. Het is geen vlak terrein, je klimt en daalt en overal is het groen van de bomen en het mos. Hier en daar een omgevallen boom, als hij niet over het pad ligt, dan blijft hij liggen.

Als je de trapleuningen en goed onderhouden bruggen even wegdenkt, dan waan je je ver terug in de tijd. Heden en verleden gaan in elkaar over. Veel verhalen uit de Keltische mythologie springen heen en weer in de tijd, dat doen deze bostuinen eigenlijk ook. Dan geloof je bijna ook in elfjes.

Ja, ik weet het, ik heb een zeer levendige fantasie.

 

 

Natuurlijk zag ik in Ierland ook andere tuinen met juist veel bloemen en kleur. Daarover een volgende keer.

 

 

Weer thuis en hoe gaat het in de tuin? (2)

Intussen ben ik opnieuw een week met vakantie geweest. Naar Ierland deze keer. Daar gaan jullie nog over lezen want ik heb veel moois gezien.

Toen ik thuis kwam was het al donker. Pas de volgende dag zag ik hoe het met de tuin gesteld was. Dat viel een beetje (nogal) tegen. Ik kon zien dat het hard gewaaid heeft in de afgelopen week. Mijn bouwseltje voor de pompoenen staat nog overeind. Maar de bonenstaken zijn omgewaaid. Waarschijnlijk omdat ze boven de schutting uit komen. Ze hingen helemaal scheef in de clematis. Gisteren was ik de hele dag bezig om van alles opnieuw aan te binden en te steunen. Helemaal rechtop kreeg ik de bonen niet, maar het is nu wel beter zoals je kunt zien. Er hangen nog niet veel boontjes aan, daarvoor moet er weer wat zon komen, denk ik.

Ook plantte ik een nieuwe plant die ik meebracht uit de tuin van June Blake in Ierland, een Leontodon rigens. Leeuwentand, een composiet met heldergele bloemen en grote stevige bladeren. (vooraan op de foto) Ik ben erg benieuwd, hij is in elk geval winterhard, maar heeft wel droge grond nodig. En ja, het wil nog wel eens nat worden bij mij. Afwachten dus, hoewel het ook in Ierland nogal vaak nat is…..

De tithonia heeft een eerste bloem, zelfs die in een pot staat is gaan bloeien!. De crocosmia’s bloeien nog steeds niet, maar ik hoorde van een kenner dat ze wel eens een jaar overslaan. In Ierland zie je crocosmia’s echt overal, niet alleen in tuinen, maar ook in het bos en in de berm. Ierland heeft toch net een iets ander klimaat dan wij hebben.

De tomaten zijn nog steeds groen, ze waren niet omgewaaid en zien er nog goed uit. Ik heb ze wel extra aan gebonden. De pluksla is gaan schieten; maar daar heb ik dan ook heel lang van kunnen eten. Dat kan ik deze maand nog zaaien.

Van Jannie kreeg ik de vraag of de groentes bij mij door elkaar staan. Het antwoord is: ja. Ik ben ooit begonnen met een moestuin op een landje met keurige nette rijtjes groente. (Die tuin heb ik nu niet meer). Daarna ging ik me verdiepen in de invloed die planten op elkaar hebben. Zo houden uien of prei de wortelvlieg weg bij worteltjes. Dus zette ik om en om een rijtje wortels en een rijtje prei. De volgende stap was het toevoegen van nuttige planten als goudsbloem. afrikaantje en oost-Indische kers. Geïnspireerd door tuinbezoeken ben ik steeds meer gaan combineren met bloemen en planten. En nu staat alles vrolijk door elkaar. Ik houd wel een schriftje bij met aantekeningen zodat groentes niet steeds op dezelfde plek staan.

Omdat ik moet woekeren met de ruimte, zet ik ook veel planten in potten. Die kan ik dan verplaatsen als er een lege plek valt bijvoorbeeld. Zo staat er nu een hibiscus in een pot tussen de aardbeien, want die zijn op. En een paprikaplant in een pot kan ik door te verplaatsen extra lang zon geven. Je moet natuurlijk wel veel gieten als het warm is.

Tithonia, hortensia, alstroemeria, geranium in potten.