Land Art rond het Eemklooster

Stille Omgang,  land art rond het Eemklooster in Amersfoort

Amersfoort heeft (of had) verschillende kloosters. Eén daarvan is OLV Ter Eem, gebouwd in 1932. Sinds 2009 heeft dit klooster een andere bestemming gekregen. Er zitten kleinschalige bedrijfjes en een kinderopvang.  DSCN9394kopEromheen ligt een bosparkachtig gebied. Daar is nu land art te zien met het thema “Stille Omgang”, een verwijzing naar het klooster. Soms is dat meer, soms minder specifiek. Hierboven in de vijver is een verwijzing naar verdwijnende herinneringen door Alzheimer, gemaakt door Carola Mokveld.

Of zoals  DSCN9395mediationMediation” van Jan Everwijn:
Vijf figuren
bijten zich vast
op het scherpst van de snede

Vergeten hun zachte kanten
verbergen zich
achter ruwe bolsters

Zagen poten
van onder stoelen”

Heel specifiek is een werk, ook van Carola Mokveld, op de voormalige begraafplaats. Ter herinnering aan de 139 zusters die hier waren begraven, liggen achter het gesloten hek 139 lakens met een kruis erop.

Hedy Hempe noemt haar werk “Stille Omgang” , het is gemaakt met gestapelde dode takken. Symbool voor de cyclus van leven en dood. DSCN9408kop

DSCN9406roosvensterThea van Vliet maakte “Kapel”. Van natuurlijk materiaal maakte ze kapelvensters, zoals dit roosvenster. Het geheel tussen de bomen, geeft echt de indruk van een kapel.

Even daarnaast ” Waar vinden wij zingen?” van Liesbeth en Hester Pilz, met oude knielbankjes, een doopvont en keramische zwam-wijwaterbakjes aan de bomen. Op de bodem van het doopvont zwemt een figuurtje. Een teken dat je altijd weer opnieuw kan beginnen?

Zo dwaal ik steeds verder het bos in, er zijn “perpetermobiles” van Peter Huibers: “Ware rust is niet het ontbreken van beweging, het is evenwicht in de beweging”. 

En dan is er “Sluiers” van Peggy Eras, paarse sluiers hangend tussen de bomen. Heel simpel eigenlijk, niet het mooiste werk. Maar het raakte me enorm, zomaar ineens. “Met sluiers proberen we iets te verbergen”. “Het herinnert je eraan dat je alles moet waarderen wat je tot nu toe in je leven hebt gedaan.” Alles waarderen wat ik tot nu toe heb gedaan. Er zijn best wat dingen, waar ik niet zo trots op ben. Ik heb ze dan wel geaccepteerd, maar houd ze toch liever onder die sluiers. Waarderen gaat verder dan accepteren. Toch voel ik dat het goed is; dat ik juist met waardering naar die dingen moet kijken. Niet omdat het zo geweldig was, maar vanwege de intentie. En misschien ook omdat er dan ruimte komt? RSCN9410De kleur paars kan ook gezien worden als de kleur van originaliteit, spiritualiteit en inventiviteit. Ik ben nog wel even aan het denken over wat dit kunstwerk bij me oproept.

DSCN9405kopLand art is nog te zien tot 30 oktober 2022.

Er is een boekje met plattegrond en informatie over de kunstwerken. En aan het eind van de route is er ook nog een terrasje.

Tip: in het bos aan de overkant van de weg ligt het Belgenmonument.

Zie ook de website van OLV Ter Eem.

Een tuin voor Leonardo

Leonardo da Vinci 1452-1519,
Amboise- Leonarde da vinci kopwetenschapper, architect, beeldhouwer, schilder, filosoof, botanist, ingenieur etc. was een genie die zijn tijd vaak ver vooruit was. Hij was ook controversieel, excentriek, had machtige vrienden en reisde veel.

Controversieel: hij had grote belangstelling voor de anatomie van het menselijk lichaam en ontleedde lijken. Iets wat de kerk niet kon waarderen.

Excentriek: hij kleedde zich flamboyant, was vegetariër en was nooit getrouwd maar zeer waarschijnlijk van de herenliefde. Feit is dat hij in Florence werd aangeklaagd voor seks met mannen, wat strafbaar was. Hij werd vrijgesproken.

Machtige vrienden; die vrijspraak had hij waarschijnlijk te danken aan die machtige vrienden. zoals de familie De Medici. Hij had ook contacten met het Franse koningshuis.

Reisde veel: Hij reisde van de ene stad naar de andere adellijke familie en liet dan soms zijn werk onafgemaakt achter. Te veel haast, te onrustig, te avontuurlijk? In 1516 nodigde koning François I hem uit aan het Franse hof. Hij nam de uitnodiging aan en woonde met een leerling en een bediende op

Chateau Clos Lucé, bij Amboise.

Toen hij aankwam, bracht hij een enorme stapel manuscripten mee en een paar schilderijen: waaronder de “Mona Lisa”, “Johannes de Doper” en “Maria met Kind en Sint Anna”. Alle drie nu te bewonderen in het Louvre in Parijs.

clos luce, werkkamer da vincikop

Van de koning kreeg hij naast dit kasteeltje ook een ruime toelage, zodat hij ongestoord kon werken. Binnen kun je zijn werkkamer nog steeds zien, de keuken van zijn bediende en de slaapkamer waarin hij overleed. Want 3 jaar na zijn aankomst overleed hij hier. Hij werd bijgezet in de koninklijke kapel in Amboise.

Park Leonardo da Vinci

clos luce propellor1kopHet huis met park is te bezoeken. In de kelder zijn tekeningen te zien en maquettes die men later op basis van de tekeningen heeft gemaakt.

In het park staat een aantal van Leonardo’s ontwerpen uitgevoerd op ware grootte en met het door hem beschreven materiaal. Het is echt bijzonder om te zien dat iemand al 500 jaar geleden het principe van een propeller uitwerkte en een pontonbrug ontwierp.

Ook hierin was hij veelzijdig: behalve een waterrad en een tredmolen, ontwierp hij ook voor militaire doeleinden, zoals een tank.

Het werken met waterkracht zie je gedemonstreerd met dit apparaat.

clos luce, waterkrachtkop

Het was een plezier om door dit park te lopen. Alle aspecten komen aan bod, ook die van Leonardo de botanist. Vlak bij het huis is een kruidentuin en langs het riviertje staan planten met de bijpassende tekening.

DSCN9107kop DSCN9106kop

Leonardo da Vinci intrigeert me. Hoe hij al die talenten kon combineren, hoe druk moet het zijn geweest in zijn hoofd? Maar ook hoe goed iemand uit de verf kan komen als allrounder. Tegenwoordige zou hij vast het advies krijgen om zich te specialiseren omdat hij “te breed” zou zijn.

Een aantal jaar geleden verscheen “Leonardo, de biografie”, geschreven door Walther Isaacson. Ik heb het boek nog niet gelezen, maar ik ben het wel van plan.

Voor meer informatie de website van Clos Lucé

hoop; kunst in de heilige driehoek

In de gemeente Oosterhout (Noord Brabant) liggen drie kloosters vlak bij elkaar. Samen vormen ze de “heilige driehoek”, een landgoed met ook een kaasboerderij en een wijngaard. Ik vind het een fijne plek, je kunt er wandelen, een kaarsje branden en een biertje drinken.

DSCN8358 (2)De kloosters willen midden in de maatschappij staan; zo is er nu op het terrein en in de gebouwen een tentoonstelling “hoop”. Het is de 2e biënnale, die een jaar vertraagd werd door corona. Het was het wachten waard. Curatoren zijn Rebecca Nelemans, kunsthistorica en Hendrik Driessen, oud directeur van museum De Pont. Ik zag dan ook werk van een aantal kunstenaars die ik al ken uit dat museum: Robert Zandvliet, Marc Mulders, Bill Viola, Anish Kapoor bijv. Maar er waren ook voor mij onbekende namen te ontdekken.

untiteld Anish Kapoor (2)
Anish Kapoor

DSCN8337 (2)Direct als je het terrein op komt zie je een vliegtuig tussen de bomen hangen gebouwd door Joost Conijn. Het roept meteen een brede glimlach bij me tevoorschijn.

De interpretaties van het thema “hoop” zijn heel verschillend.

Job Koelewijn maakte een “geluidswerk” , lopend door de Kloosterdreef hoor je stemmen roepen. Het idee: iemand hoopt je terug te vinden.

Soms is werk direct gemaakt in samenspraak met de plek. Zo zag Guido Geelen in de ontvangstkamer van klooster Sint Catharinadal een oude comtoiseklok. Hij maakte daarop werk van uurwerken, waarbij je het mechanisme helemaal kan zien.

In een gang van de Paulusabdij ligt een uitgestrekt tegeltableau, gemaakt door Rabi Koria.  De kleuren van de tegels matchen prachtig met de gekleurde ramen.

Rabi Koria (circumambulatio)
Rabi Koria (Circumambulatio)
Juiette Minchin
Juliette Minchin (La veillée au candélou)

Een wel heel apart werk is er van Juliette Minchin, het is een kubus gemaakt met kaarsen. Toen ik binnenkwam werden de kaarsen net aangestoken. Langzaam druipt het kaarsvet naar beneden, het zal weer gebruikt worden voor een nieuw kunstwerk. Het is geïnspireerd op een dodenwake bij kaarslicht.

Ik ga hier niet alles opnoemen, er is zoveel te zien. Intrigerende video’s van Bill Viola, een sculptuur van bamboestokken van Maria Blaise.  En kijk; in de waterput op de binnenplaats ligt iets van flonkerend metaal, gemaakt door Jelle Korevaar.

Je hebt wel een paar uur nodig om alles te zien. Eigenlijk wil ik zeggen: trek er gewoon een dag voor uit. Koop lekkere kaas bij de kaasboerderij, snuffel in de kloosterwinkel met wijn van de zusters. Er is  catering op verschillende plekken. Mijn tip: het terras bij St Catharinadal met uitzicht op de prachtige tuin.

turn Magdalena, turn Maria Roosen
Maria Roosen (Turn Magdalena, turn)

Tweede Biënnale Kunst in de heilige driehoek is nog t/m 15 augustus 2021.

Hier de link voor meer informatie en reserveren. Vooraf reserveren van de aankomsttijd is nodig, daarna kun je zo lang blijven als je wil.

Hemelladder

Achter de St Franciscus Xaverius kerk in Amersfoort ligt een tuin: de “Frans en Hildehof”. Je moet het wel weten, want vanaf de straat is er niets te zien. Ik was er nog nooit geweest, hij is heel beperkt open. Tot nu toe, want deze zomer is er werk te zien van kunstenaars van de Ploegh. 

DSCN8310 (2)
Opstijgen en neerdalen, muurschildering van Flip Lambalk
DSCN8312 (2)
Hemelladder, Jos Verschaeren

Hemelladder

De getoonde kunst is geïnspireerd op de tuin. Zo is er een organisch werk van eenjarige planten (o.a. mais). De muurschildering hierboven vind ik een vondst, hij staat op de achterkant van garageboxen en kleurt die in de tinten van de tuin. De blauwe draden op de achtergrond hangen boven de toegang tot de tuin.

De buitenexpositie heet “Hemelladder”, naar het werk hiernaast van Jos Verschaeren. In het oude deel van de tuin staat nog een ladder, van Rian Peeperkorn, met keramische vormen er in en er onder. Maar dat werk heeft geen naam. 

Niet alles spreekt me aan, dat hoeft ook niet. Vanaf de ingang ligt een “route” van spiegeltjes, die hoort bij een grotere spiegel in de tuin. Dat was mij bij binnenkomst helemaal niet opgevallen. Ik zag het pas nadat ik de toelichting had gelezen. 

Een oude beukenboom is door Thijs Jaeger omgetoverd tot “heilige boom” er hangen munten en keramische figuren in. Het is een metafoor voor de verering van geld. Tja…

DSCN8319 (2) DSCN8317 (3)

Eigenlijk zijn er twee tuinen. Het oude deel dat direct achter de kerk ligt, met vijver, grindpad, grasveld en de oude beukenboom. Daarachter ligt een nieuwer deel:  

De Frans en Hildehof

DSCN8326 (2)

Ik dacht even dat de Frans en Hilde de eigenaars van de tuin waren. Maar nee, de tuin is in 2019 aangelegd door twee heren en is gewijd aan Franciscus van Assisi en Hildegard van Bingen. Twee heiligen met een speciale binding met de natuur. 

Ondanks de zware regen en de harde wind van de afgelopen dagen ziet de tuin er goed uit. Er staan vooral veel bloemen in met graspaden er tussen. Het zou best eens kunnen dat de meeste planten er ook al waren in de tijd van Franciscus en Hildegard. (salie, verbascum, klaprozen, korenbloemen bijv.)

Er is een (gras)labyrinth gemaakt. Met aandacht gelopen is het een loopmeditatie. Ik liep het en merkte dat het eigenlijk net zo loopt als in het leven: niet logisch, rechtdoor. Regelmatig ga je een bocht om en lijk je eerder verder van je doel af te raken. In het midden ligt nu een spiegel, die hoort bij de expositie. De gedachte erachter is “De hemel begint bij jezelf”. 

DSCN8327 - kopie

Buitenexpositie Hemelladder is te zien tot 10 oktober 2021.
Donderdag en vrijdag van 11.00-17.00 uur; zaterdag en zondag van 13.00-17.00 uur. 

Lees hier meer over LKG de Ploegh

En hier meer over de Frans en Hildehof

NS wandeling Beerschoten

Deze NS wandeling van 17 km begint in Bunnik en eindigt in Bilthoven. Dat is me wat te lang. Bovendien, het eerste stuk van Bunnik langs de Kromme Rijn naar Utrecht ken ik tamelijk goed en het stuk over de Uithof/ Science Park naar De Bilt is behoorlijk stedelijk. Ik pak daarom de route op in De Bilt. Vanaf daar loopt de route van 9,5 km hoofdzakelijk door het bos.

Als eerste kom je voorbij Landgoed Houdringe, aan de overkant kun je koffie-to-go kopen bij hotel De Biltse Hoek. Even voor bij Houdringe gaat de route de oprijlaan van Landgoed Beerschoten op. Beerschoten was ooit onderdeel van een klooster met landerijen en een boerderij, gesticht in de 12e eeuw. In 1580 werd het verlaten en weer een eeuw later verkocht. Het landgoed is nu van het Utrechts Landschap.

In de tuinen onderweg in De Bilt zag ik al veel bloeiende bomen, maar in het bos zijn de bomen nog kaal. De route voert over beukenlanen en langs het Paviljoen Beerschoten, vroeger was dit de boerderij van het klooster, nu een bezoekerscentrum. Het is gesloten, ernaast ligt een beeldentuin.

De beeldentuin is open. De route gaat erlangs, maar ik loop natuurlijk dwars door het beeldenpark, om de beelden te bekijken. Ik sta al zo lang droog qua kunst en cultuur dat ik blij ben met elk sprankje dat zich aandient. De beelden zijn allemaal van Jits Bakker (1937-2014). 

Na het beeldenpark gaat het verder door beukenlanen en langs een vijver. Ik ga over een heuveltje met trap van cortenstaal. Ik had er natuurlijk ook omheen kunnen lopen, maar het is altijd leuk om vanaf een heuveltje rond te kijken.

Na Beerschoten gaat de route het Panbos in (ook Utrechts Landschap). Dit is een echt bos. Hier geen kunstwerken of vijvers maar zandverstuivingen en grove dennen. In dit bos gaat het heuveltje op, heuveltje af en tenslotte nog langs een golfbaan. Het is zonnig weer en er zijn veel mensen op pad, groepjes wandelaars, met en zonder hond, paardrijders en hardlopers. Maar gelukkig geen mountainbikers, die zou je toch verwachten in dit best ruige terrein.

Het laatste deel van de wandeling gaat door (beschermd) natuurgebied De Biltse Duinen, ook van het Utrechts Landschap. Dat dit gebied nog toegankelijk is, is te danken aan de inwoners van Bilthoven. Zij verhinderden dat het terrein bij de golfbaan getrokken werd. Natuurgebied De Biltse Duinen grenst direct aan de bebouwde kom van Bilthoven. Na een paar straten kom ik aan op het station.

 

 

Museum Insel Hombroich

Hombroich, kunst en natuur

Vorige week noemde ik het al even: museumeiland Hoimbroch in Neuss (Duitsland). In 1987 stichtte een Duitse kunstverzamelaar (Karl Heinrich Müller) hier zijn eigen kunsteiland in een moerasachtig gebied omgeven door een riviertje (de Erft). Het is een natuurgebied waar inheemse wilde planten samengaan met aangeplante soortgenoten. Korenbloem en lupine staan er naast camassia en paardenbloem. De sering naast de wilg. Her en der staan gebouwtjes waar kunst te zien is.

Geen bordjes

Eenmaal op het terrein, kom je als eerste bij de Turm; een lege ruimte waar je doorheen kunt. Je kunt er ook omheen, maar de gedachte is dat je alle ballast achterlaat in die lege ruimte: je kennis en aannames van/over kunst, je ideeën over mooi en lelijk etc. Zodat je onbevangen kunt kijken. Op het terrein zijn geen bordjes en geen suppoosten. Je krijgt een plattegrond waar alleen opstaat van welke kunstenaars er iets te zien is.

En wat zie je dan?

Van alles wat. Veel Lovis Corinth, veel Bart van der Leck, mobiles van Alexander Calder, grote popartachtige panelen, antieke Chinese terracotta beelden, objecten met gekleurde veren. Was dat modern of waren ze juist heel oud? Ik twijfelde… misschien uit Mexico of Peru? Leuk hoe anders je kijkt zonder “houvast” van bordjes met naam en jaartal. Grote namen en plaatselijke beroemdheden naast elkaar, gecombineerd met oude kunst uit Azië, Zuid Amerika en Oceanië.

Oud of toch modern?? Ik twijfel…..

Waar ik niet over twijfel zijn etsen van Rembrandt. Dat je een deur open doet en dan zomaar een rijtje etsen van Rembrandt ziet hangen! Geen koordje waar je achter moet blijven, geen klimaatregeling of wat ook. Je kunt er gewoon met je neus bovenop staan. Ze hangen naast tekeningen van Gustav Klimt, schetsen van Giacometti en ander werk op papier.

De gebouwen zijn niet groot. En terwijl je van het ene naar het andere loopt is er buiten ook van alles te zien. Op het terrein werkt een beeldhouwer (Anatol) die grote figuren maakt van cortenstaal. Ik zag een zwaan op een nest zitten en kwam langs een boomcirkel. In de tuin bij de oude villa stonden enorm grote wisteria’s (blauwe regen) te bloeien.

Eigenlijk moet je een keer zelf gaan kijken. Om te ervaren hoe leuk het is om kunst te kijken zonder “gestuurd” te worden door bordjes en zonder een suppoost die op je af komt omdat je er te dicht bovenop staat. Goed het zijn niet allemaal topstukken en ook niet allemaal even interessant, maar toch.

Een bezoek is goed te combineren met het Rakettenstation Hombroich en de Langen Foundation ernaast. Ook een verzamelaarscollectie, vooral van Japanse en andere Aziatische kunst. Met een heel andere sfeer in een prachtig glazen gebouw in het water, ontworpen in 2004 door de Japanse architect Tadao Ando. Vorige week was er een tentoonstelling van mooie Japanse prenten te zien(nog tot 25 aug, 2019).

 

Meer informatie: website Stiftung Insel Hombroich

Naschrift: de kunstenaar Anatol overleed een week na mijn bezoek (10 mei 2019)

 

Buitenbeelden in Laren en Wageningen

Nieuwe beeldentuin Singer Laren en
Beelden op de Berg, Belmonte Wageningen

De zomer is bij uitstek de tijd dat je overal in de open lucht beelden tegenkomt. Het is een laagdrempelige manier om kunst te zien. Hier een impressie van twee plaatsen waar ik was.

De Singertuin

Het Singermuseum in Laren was oorspronkelijk een villa met tuin van William en Anna Singer. Later kwam er een museum voor hun verzameling en concertzaal bij.  In het museum zijn tekeningen en schilderijen van de tuin te zien, die ontworpen is door landschapsarchitect L.A. Springer. Oorspronkelijk was het geen beeldentuin. Aan Piet Oudolf werd gevraagd om een nieuwe beeldentuin te ontwerpen. Over wie Piet Oudolf is heb ik al vaker geschreven, dat sla ik nu over. In de documentaire die ook te zien, is wordt Oudolf gevraagd of hij rekening heeft gehouden met die oorspronkelijke tuin? Zijn antwoord: “Nee, je ontwerpt vanuit het nu, niet vanuit het verleden”. Dit voorjaar is de tuin geopend en hij is drastisch omgegooid. Wel hield hij, naar eigen zeggen, rekening met het gegeven dat het een beeldentuin werd. De beplanting is nergens hoog, je kunt de tuin in een oogopslag overzien.

Daktuin

Ik begon met de kleine daktuin, die voor een visuele verbinding moet zorgen. Van bovenaf werkte dat wel, maar van beneden vond ik hem te ver weg om verbindend te zijn. Zoals te verwachten was het erg droog. Het beeld dat leek te zweven boven het gras paste er goed (ik ben vergeten van wie het is). Ik denk wel dat er planten moeten worden vervangen, omdat ze de droogte niet overleven.

De beeldentuin

Deze tuin is opgedeeld in vrij grote plantvlakken met paden ertussen met achterin een grasveld. De kleuren paars en roze overheersten nu, dat kan in een ander seizoen anders zijn. Ik zag verschillende salvia’s, geraniumsoorten, liatris, rode zonnehoed en een mooie bosachtige lila-roze plant: Lythrum “swirl”, een soort kattenstaart, maar wel veel mooier dan de gewone. In totaal zijn er zo’n 100 soorten planten gebruikt. Binnen zijn tekeningen van het ontwerp te zien met alle plantennamen. In elk vlak staat een beeld. Voor mij sprongen er twee uit: de glazen “Compositie drie balansen met water” van Bert Frijns en “Braamboot” van Maria Roosen, een oude roeiboot bekleed met glazen bollen, die op het grasveld ligt. Op deze foto is van allebei een deel te zien.

Jammer vind ik de vele bijgebouwtjes die langs de kant staan, het geeft een rommelig beeld en dan moet er ook nog een nieuwe vleugel aangebouwd worden. Het terras is waarschijnlijk gericht op feesten en partijen want het is in verhouding erg groot.

Beelden op de berg

Terwijl ik door de beeldentuin van Singer liep, moest ik denken aan “Beelden op de Berg” in arboretum Belmonte. Daar is precies het omgekeerde gebeurd.  Een aantal kunstenaars heeft werk gemaakt speciaal voor deze locatie en dat geeft verrassende combinaties.  Zoals “Pit” van Karin van Dam (foto onder). Je kunt er in staan, door een gat bovenin kijk je zo door de boomkruin naar de lucht.

Natuurlijk waren er ook enkele objecten die overal wel hadden kunnen staan. Maar dat geldt niet voor het “Flower Labyrinth” van Aeneas Wilder, een grote bloemencirkel waar je tussendoor kunt lopen. Hier raakten we in gesprek met een man die in de plantsoenendienst werkte. Dat stelde volgens hem weinig meer voor, “allemaal makkelijk spul want het mag niks kosten”.  Terwijl je aan alles merkte dat deze man van planten en bloemen hield. Hij vroeg naar de naam van de Liatris, omdat hij hem mooi vond voor in zijn eigen tuin.

Ook “Arboreta” van Anne Geene, was echt op zijn plaats: een bloemenkasje met planten, gedroogd of op sterk water en in blokken geplante jonge boompjes. Ik had eerst niet eens door dat die boompjes ook bij het kunstwerk hoorden.

Vergelijken is altijd oneerlijk, vind ik. De Singertuin is nog jong. Ik ben benieuwd hoe hij zich zal ontwikkelen en hoe beelden en planten dan met elkaar communiceren en of ze elkaar versterken. Belmonte bestaat al jaren, heeft juist veel bomen en is niet opgezet als beeldentuin. Qua sfeer zijn ze niet vergelijkbaar.

Zowel de Singertuin als Belmonte zijn gratis te bezoeken. “Beelden op de berg” nog tot 23 september 2018; voor de beelden in de Singertuin zag ik geen einddatum.

In het Singermuseum is een kleine expositie te zien van andere ontwerpen van Piet Oudolf, maar dan moet je wel een toegangskaartje kopen. Meer over zijn werk in bijv. The Oudolf effect of op zijn eigen website.

Lees hier meer over Beelden op de Berg   Deze editie heet “Zomersneeuw”, waarom wordt uitgelegd in de toelichting op de website.